Księgarnia

Regulamin Sejmu w opiniach Biura Analiz Sejmowych (2010–2020), tom I (art. 1–148e)

ISBN: 978-83-7666-806-2
Rok wydania: 2025
Redakcja naukowa: Rafał Dubowski,
SKU: 978-83-7666-806-2
Kategoria: Prawo i polityka

cena: 100,00  (z VAT)

Publikacja przedstawia wybrane opinie pracowników Biura Analiz Sejmowych Kancelarii Sejmu (w wyniku reorganizacji Kancelarii Sejmu przeprowadzonej 26 lutego 2024 r. Biuro Analiz Sejmowych uległo likwidacji, a większość jego zadań przejęło Biuro Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji) dotyczące Regulaminu Sejmu sporządzone w latach 2010–2020. Opracowanie to stanowi kontynuację publikacji Regulamin Sejmu w opiniach Biura Analiz Sejmowych, t. I oraz II, Warszawa 2010, która została przygotowana przez W. Odrowąż-Sypniewskiego. W swej formie nawiązuje ono też do przyjętej w niej konwencji.

Publikacja składa się z 2 tomów ze względów technicznych, sprzedawana w pakiecie jako całość.

Wydanie Pierwsze
Rodzaj publikacji Książka
Format 165x238
Liczba stron 714
Oprawa Miękka

Wprowadzenie

Art. 1

Katarzyna Kubuj · Opinia prawna na temat niektórych aspektów proceduralnych pierwszego posiedzenia Sejmu

Piotr Czarny · Opinia prawna w sprawie niektórych aspektów proceduralnych pierwszego posiedzenia nowo wybranego Sejmu

Art. 7

Marcin Stębelski · Opinia prawna dotycząca odpowiedniego stosowania przepisów Regulaminu Sejmu do obrad Zgromadzenia Narodowego

Piotr Chybalski · Opinia dotycząca petycji w sprawie skłonienia władz do podjęcia działań uniemożliwiających posłowi obecnemu na sali plenarnej uchylenie się od głosowania

Art. 8

Krzysztof Skotnicki · Opinia prawna na temat utworzenia i monitorowania działalności Parlamentarnego Zespołu ds. Przeciwdziałania Ateizacji Polski

Wojciech Odrowąż-Sypniewski · Opinia prawna na temat zasad tworzenia zrzeszeń parlamentarnych, zasady organizującej zespół poselski (parlamentarny) oraz kierunku i zakresu zmian w regulacjach prawnych dotyczących tworzenia i funkcjonowania zespołów poselskich (parlamentarnych)

Wojciech Odrowąż-Sypniewski · Opinia prawna na temat statusu posła „zawieszonego” w klubie poselskim (parlamentarnym)

Wojciech Odrowąż-Sypniewski · Opinia prawna na temat aspektów prawnych powołania klubu poselskiego składającego się z posłów należących do wcześniej istniejących klubu i koła poselskiego

Wojciech Odrowąż-Sypniewski · Opinia prawna w sprawie współpracy zespołów parlamentarnych z podmiotami zewnętrznymi przy organizacji wydarzeń (konferencji, webinariów, szkoleń, koncertów)

Art. 10

Andrzej Szmyt · Opinia prawna w sprawie kompetencji Marszałka Sejmu i Prezydium Sejmu oraz obowiązków Kancelarii Sejmu w sprawach z zakresu ochrony godności i powagi Sejmu, jego organów i posłów

Piotr Chybalski · Opinia prawna w sprawie wniosku przewodniczącego klubu parlamentarnego o zwołanie dodatkowego posiedzenia Sejmu

Art. 10a

Katarzyna Kubuj · Opinia prawna w sprawie interpretacji art. 10a ust. 4 regulaminu Sejmu

Piotr Czarny · Opinia prawna dotycząca poselskiego projektu uchwały w sprawie odwołania wicemarszałka Sejmu

Piotr Chybalski · Opinia prawna w sprawie wniosku o odwołanie Wicemarszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Art. 10b

Janusz Mordwiłko · Opinia prawna dotycząca potrzeby przeprowadzania na posiedzeniu Sejmu głosowania w sprawie odwołania ze stanowiska członka Prezydium Sejmu, w przypadku złożenia przez tę osobę rezygnacji z zajmowanego stanowiska

Art. 15

Piotr Czarny · Opinia prawna dotycząca interpretacji art. 15 ust. 1 regulaminu Sejmu

Art. 17

Piotr Chybalski · Opinia prawna w sprawie dopuszczalności rozpatrywania przez Komisję Finansów Publicznych planów likwidacji Funduszu Obsługi Zadłużenia Zagranicznego na kolejne lata kalendarzowe

Piotr Chybalski · Opinia prawna w sprawie możliwości członkostwa komisji sejmowej w sieci EPTA

Ewelina Gierach · Opinia prawna w sprawie możliwości członkostwa komisji sejmowej w sieci EPTA

Piotr Chybalski · Opinia prawna w sprawie ram prawnych rozpatrywania przez komisję sejmową wniosku przekazanego przez wicemarszałka Sejmu

Art. 19

Wojciech Odrowąż-Sypniewski · Opinia prawna na temat projektu uchwały w sprawie powołania Komisji Nadzwyczajnej do spraw likwidacji Polskiego Związku Piłki Nożnej

Wojciech Odrowąż-Sypniewski · Opinia prawna na temat projektu uchwały w sprawie powołania Komisji Nadzwyczajnej do spraw Reorganizacji Wymiaru Sprawiedliwości w Polsce

Wojciech Odrowąż-Sypniewski · Opinia prawna na temat projektu uchwały Sejmu w sprawie powołania Komisji Nadzwyczajnej Koordynującej Sprawy Polskich Związków Sportowych

Art. 22

Wojciech Odrowąż-Sypniewski · Opinia prawna na temat skutków prawnych uchylenia przez Prezydium Sejmu uchwały Komisji Etyki Poselskiej

Wojciech Odrowąż-Sypniewski · Opinia prawna w sprawie wykładni art. 22 ust. 1 regulaminu Sejmu (znaczenie wyrażenia „obowiązki poselskie”)

Art. 23

Wojciech Odrowąż-Sypniewski · Informacja na temat przepisów dyscyplinarnych w regulaminie Sejmu oraz praktyki ich stosowania

Piotr Czarny · Opinia prawna w sprawie przepisów regulaminu Sejmu dotyczących obniżenia uposażenia i diety parlamentarnej w kontekście najnowszego orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka

Wojciech Odrowąż-Sypniewski · Opinia prawna na temat wykładni art. 23 ust. 2 regulaminu Sejmu (odwołanie od uchwały Prezydium Sejmu o obniżeniu uposażenia lub diety parlamentarnej)

Piotr Chybalski · Notatka w sprawie art. 23 ust. 2 oraz art. 25 ust. 3 regulaminu Sejmu w kontekście konstytucyjnego prawa do sądu

Wojciech Odrowąż-Sypniewski · Opinia w sprawie pisma o naruszeniu powagi Sejmu

Wojciech Odrowąż-Sypniewski · Opinia prawna na temat wykładni art. 23 regulaminu Sejmu (zagadnienie dopuszczalności egzekwowania kary finansowej z uposażenia w nowej kadencji Sejmu)

Art. 26

Janusz Mordwiłko · Opinia prawna w sprawie używania w tekstach prawnych pojęć „wybrania” i „powołania”

Art. 30

Andrzej Szmyt · Opinia w sprawie art. 30 ust. 5 regulaminu Sejmu RP

Piotr Czarny · Opinia prawna w sprawie oddziaływania przepisów ustawy o ochronie informacji niejawnych na procedurę powołania przez Sejm Rzecznika Praw Obywatelskich

Andrzej Szmyt · Opinia prawna w sprawie procedury powoływania przez Sejm Rzecznika Praw Obywatelskich z uwzględnieniem przepisów o ochronie informacji niejawnych

Art. 31e

Piotr Chybalski · Opinia prawna w sprawie trybu wyboru przewodniczącego Państwowej Komisji do spraw wyjaśniania przypadków czynności skierowanych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności wobec małoletniego poniżej lat 15

Art. 33a

Katarzyna Kubuj · Opinia prawna na temat sposobu procedowania poselskiego projektu uchwały w sprawie ustanowienia roku 2013 Rokiem Pamięci o Powstaniu Styczniowym (druk sejmowy nr 593)

Art. 34

Marcin Stębelski · Opinia na temat oceny skutków projektów prawnych w zakresie oddziaływania na środowisko naturalne

Piotr Chybalski · Opinia prawna w sprawie sposobu realizacji obowiązku poddania konsultacjom społecznym rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o udzieleniu przez Skarb Państwa wsparcia instytucjom finansowym

Adam Karczmarek, Piotr Chybalski · Opinia prawna w sprawie spełnienia przez wnioskodawców rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o udzieleniu przez Skarb Państwa wsparcia instytucjom finansowym wymogów określonych w art. 50 ust. 1a i 4 ustawy o finansach publicznych

Wojciech Odrowąż-Sypniewski · Opinia prawna na temat procedury uchwalania przez Komisję Ustawodawczą opinii dla Marszałka Sejmu w trybie określonym w art. 34 ust. 8 regulaminu Sejmu

Andrzej Szmyt · Opinia prawna w sprawie zgodności z Konstytucją RP przepisów art. 34 ust. 8 regulaminu Sejmu

Andrzej Szmyt · Opinia prawna w sprawie statusu osoby wyznaczonej do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad poselskim projektem ustawy

Katarzyna Kubuj · Opinia prawna dotycząca zmiany osoby wyznaczonej do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad poselskim projektem ustawy oraz zakresu uprawnień osoby upoważnionej do reprezentowania wnioskodawców w pracach nad poselskim projektem ustawy

Piotr Chybalski · Opinia prawna w sprawie statusu prawnego przedstawiciela wnioskodawcy w postępowaniu ustawodawczym w kontekście prac nad projektami ustaw zawartymi w drukach sejmowych nr 565, 607, 1246 i 1647

Wojciech Odrowąż-Sypniewski · Opinia prawna na temat zmiany przedstawiciela wnioskodawców projektu ustawy oraz zakresu przysługującego mu mandatu (zagadnienia związane z projektami zawartymi w drukach nr 565, 607, 1264, 1647)

Katarzyna Kubuj · Opinia prawna dotycząca dopuszczalności upoważnienia przez posłów wnioskodawców – w chwili składania projektu ustawy – przewodniczącego klubu (lub innego posła) do zmiany reprezentanta wnioskodawców

Piotr Chybalski · Opinia prawna w sprawie zakresu obowiązku przedstawienia przez wnioskodawcę projektu ustawy założeń podstawowych aktów wykonawczych

Art. 36

Marcin Stębelski · Opinia prawna dotycząca procedury opiniowania projektów ustaw w trakcie ich rozpatrywania (art. 36 ust. 6–8 w zw. z art. 34 ust. 3 regulaminu Sejmu)

Piotr Czarny · Opinia prawa w sprawie wnoszenia poprawek przez przedstawiciela komitetu obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej

Piotr Chybalski · Opinia prawna w sprawie dopuszczalności „przywrócenia” wycofanego projektu uchwały

Art. 37

Katarzyna Kubuj · Opinia prawna dotycząca wykładni pojęcia z art. 37 ust. 2 regulaminu Sejmu „projekty ustaw […] regulujące ustrój i właściwość władz publicznych”

Ewelina Gierach · Opinia prawna w sprawie interpretacji art. 37 ust. 4 i art. 51 regulaminu Sejmu

Art. 39

Wojciech Odrowąż-Sypniewski · Opinia prawna na temat możliwości dodatkowego skierowania komisyjnego projektu ustawy z druku nr 3235, rozpatrywanego przez Komisję Infrastruktury, do Komisji Innowacyjności i Nowoczesnych Technologii

Andrzej Szmyt · Opinia na temat: „Czy regulamin Sejmu pozwala na poddanie pod głosowanie wniosku o przeprowadzenie wysłuchania publicznego w sytuacji, gdy Sejm wyznaczył komisji – na podstawie art. 39 ust. 3 regulaminu Sejmu – termin na przedstawienie sprawozdania krótszy niż 14 dni?”

Piotr Chybalski · Opinia prawna w sprawie zgodności z Konstytucją możliwości odrzucenia projektu ustawy podczas pierwszego czytania

Piotr Chybalski · Opinia prawna w sprawie wykładni art. 39 ust. 3 w świetle art. 70a regulaminu Sejmu

Art. 40

Wojciech Odrowąż-Sypniewski · Opinia prawna na temat zastosowania art. 40 ust. 4 regulaminu Sejmu w odniesieniu do projektów ustaw dotyczących problematyki bioetycznej, które zostały przez Sejm skierowane do Komisji Zdrowia i Komisji Polityki Społecznej i Rodziny

Wojciech Odrowąż-Sypniewski · Opinia na temat trybu prac Komisji Nadzwyczajnej do rozpatrzenia projektów ustaw o zmianie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz projektów ustaw z nimi związanych

Wojciech Odrowąż-Sypniewski · Opinia prawna na temat zastosowania art. 40 ust. 4 regulaminu Sejmu w odniesieniu do projektu ustawy o podpisach elektronicznych (druk nr 3629) oraz projektu ustawy o zmianie ustawy o podpisie elektronicznym, ustawy o podatku od towarów i usług, ustawy – Kodeks cywilny oraz ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych (druk nr 3768)

Wojciech Odrowąż-Sypniewski · Opinia prawna na temat trybu rozpatrywania projektów ustaw zawartych w drukach nr 3467 i 3468

Wojciech Odrowąż-Sypniewski · Opinia prawna na temat zastosowania art. 40 ust. 4 regulaminu Sejmu w odniesieniu do projektów zawartych w drukach nr 102 i 27 oraz poselskiego projektu ustawy o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz o zmianie niektórych innych ustaw

Piotr Chybalski · Opinia prawna w sprawie dopuszczalności wspólnego rozpatrzenia przez komisję sejmową kilku projektów uchwał w sprawie zmiany regulaminu Sejmu

Piotr Chybalski · Opinia prawna w sprawie procedowania nad projektami ustaw zawartymi w drukach sejmowych nr 21, 172 i 1312 – według pytań szczegółowych

Wojciech Odrowąż-Sypniewski · Opinia prawna na temat zastosowania art. 40 ust. 4 regulaminu Sejmu w odniesieniu do projektu o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz ustawy – Kodeks karny wykonawczy (druk nr 1538) oraz projektu ustawy o postępowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi stwarzających zagrożenie życia, zdrowia lub wolności seksualnej innych osób (druk nr 1577)

Art. 42

Piotr Chybalski · Opinia prawna w sprawie możliwości rozpatrywania projektu ustawy przez komisję lub podkomisję pomimo nieobecności przedstawiciela wnioskodawców prawidłowo powiadomionego o terminie posiedzenia komisji (podkomisji)

Wojciech Odrowąż-Sypniewski · Opinia prawna na temat szczegółowego rozpatrywania projektu ustawy przez komisję (tryb modyfikacji tekstu rozpatrywanego projektu)

Art. 43

Wojciech Odrowąż-Sypniewski · Opinia prawna na temat skutków odrzucenia sprawozdania podkomisji (w kontekście przebiegu posiedzenia Komisji Infrastruktury w dniu 15 czerwca 2011 r.)

Piotr Chybalski · Opinia prawna w sprawie dopuszczalności skierowania obywatelskiego projektu ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele (druk sejmowy nr 870) do Komisji do Spraw Unii Europejskiej

Natalia Podraza-Majewska · Opinia prawna dotycząca podstaw do przedstawienia sprawozdania przez komisję

Art. 47

Piotr Chybalski · Opinia prawna w sprawie możliwości opracowania sprawozdania poprawionego w toku prac nad poselskim projektem ustawy o ustanowieniu dnia 14 kwietnia – Świętem Państwowym – „Święto Chrztu Polski” (druki sejmowe nr 1456, 2765 i 2765A)

Jarosław Szymanek · Opinia w sprawie czytań w sejmowym postępowaniu ustawodawczym: na marginesie sprawy możliwości opracowania sprawozdania poprawionego w toku prac nad poselskim projektem ustawy o ustanoweniu dnia 14 kwietnia świętem państwowym – „Świętem Chrztu Polski” (druki sejmowe nr 1456, 2765 i 2765A)

Art. 51

Piotr Chybalski · Opinia prawna w sprawie dopuszczalności zastosowania art. 51 pkt 2 regulaminu Sejmu w postępowaniach w sprawach projektów kodeksów oraz projektów zmian kodeksów

Art. 65

Katarzyna Kubuj · Opinia prawna w sprawie wniosku o zarządzenie ogólnopolskiego referendum w sprawie renegocjacji pakietu klimatyczno-energetycznego

Art. 69

Krzysztof Skotnicki · Opinia prawna na temat zgodności z Konstytucją poselskiego projektu uchwały w sprawie powołania „Fundacji Polska – Rosja”

Wojciech Odrowąż-Sypniewski · Opinia prawna na temat projektu uchwały Sejmu RP w sprawie działań na rzecz ograniczenia dostępu dzieci do pornografii w Internecie (druk nr 3140)

Piotr Chybalski · Opinia prawna o poselskim projekcie uchwały w sprawie wolności mediów i jawności pracy Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej oraz powołania Komisji Nadzwyczajnej do spraw opracowania zasad wstępu oraz obecności na terenie Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Piotr Czarny · Opinia prawna dotycząca poselskiego projektu uchwały w sprawie wolności mediów i jawności pracy Sejmu RP oraz powołania Komisji Nadzwyczajnej do spraw opracowania zasad wstępu oraz obecności na terenie Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej

Art. 70

Katarzyna Kubuj · Opinia prawna na temat wykładni art. 70 ust. 2 regulaminu Sejmu

Art. 70a

Piotr Chybalski · Opinia prawna w sprawie dopuszczalności przeprowadzenia wysłuchania publicznego w odniesieniu do części projektu ustawy budżetowej

Piotr Chybalski · Opinia prawna w sprawie możliwości przeprowadzenia wysłuchania publicznego w odniesieniu do projektu ustawy o odnawialnych źródłach energii

Andrzej Szmyt · Opinia prawna w sprawie podjęcia uchwały o przeprowadzeniu wysłuchania publicznego

Art. 70b

Katarzyna Kubuj · Opinia prawna na temat niektórych aspektów prawnych wysłuchania publicznego, o którym mowa w rozdziale 1a działu II regulaminu Sejmu

Art. 70g

Wojciech Odrowąż-Sypniewski · Opinia prawna na temat trybu przeprowadzenia wysłuchania publicznego

Art. 81

Piotr Chybalski · Opinia prawna w sprawie zakresu uprawnień przedstawiciela Komisji Ustawodawczej w pracach innych komisji nad projektem ustawy – według pytań szczegółowych

Art. 86a

Andrzej Szmyt · Opinia prawna w sprawie zakresu zastosowania rozdziału 3a działu II regulaminu Sejmu („Postępowanie z projektami ustaw o zmianie Konstytucji”)

Art. 86b

Andrzej Szmyt · Opinia w sprawie powołania Komisji Nadzwyczajnej w celu rozpatrzenia projektu ustawy o zmianie Konstytucji RP

Art. 95a

Wojciech Odrowąż-Sypniewski · Opinia prawna w sprawie możliwości stosowania przez Komisję Nadzwyczajną do spraw zmian w kodyfikacjach tzw. trybu europejskiego

Art. 108

Piotr Chybalski · Opinia prawna w sprawie postępowania Komisji Finansów Publicznych w ramach szczegółowego rozpatrzenia projektu ustawy budżetowej w sytuacji, gdy jedna z właściwych komisji sejmowych nie przedłożyła stanowiska dotyczącego jednej z części projektu

Art. 115

Piotr Chybalski · Opinia prawna w sprawie dopuszczalności wycofania wniosku o udzielenie Radzie Ministrów wotum nieufności

Art. 124

Wojciech Odrowąż-Sypniewski · Opinia prawna w sprawie wykładni art. 124 regulaminu Sejmu

Art. 126a

Joanna M. Karolczak, Wojciech Odrowąż-Sypniewski · Opinia prawna dotycząca możliwości udostępnienia posłom oraz podmiotom zewnętrznym przekazanej przez Prezesa Rady Ministrów informacji o emeryturach i rentach przyznanych na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Art. 126c

Piotr Chybalski · Opinia prawna w sprawie normatywnych skutków wycofania petycji skierowanej do Sejmu

Piotr Chybalski · Opinia prawna dotycząca petycji w sprawie zmian w regulaminie Sejmu służących określeniu zasad przeprowadzania konsultacji społecznych i upubliczniania informacji o nich

Piotr Chybalski · Opinia prawna w sprawie dopuszczalności rozpatrywania petycji, której przedmiotem jest żądanie zaniechania prac nad projektem ustawy wniesionym do Sejmu

Art. 126f

Piotr Chybalski · Opinia prawna w sprawie rozpatrywania petycji kierowanych do Sejmu – według pytań szczegółowych

Art. 126g

Wojciech Odrowąż-Sypniewski · Opinia prawna w sprawie petycji dotyczącej ustanowienia wyjątku od zasady dyskontynuacji projektu ustawy wniesionego przez Komisję do Spraw Petycji

Piotr Chybalski · Opinia prawna w sprawie kontynuowania przez Komisję do Spraw Petycji postępowań w sprawie petycji, które zostały wszczęte w poprzedniej kadencji (w tym analiza pytań szczegółowych)

Art. 132

Wojciech Odrowąż-Sypniewski · Opinia prawna na temat wykładni art. 132 ust. 2 w zw. z art. 147 ust. 4 regulaminu Sejmu (tryb odwołania od uchwały Komisji Etyki Poselskiej stwierdzającej naruszenie „Zasad etyki poselskiej”)

Art. 136g

Piotr Chybalski · Opinia prawna w sprawie zasad funkcjonowania sejmowej komisji śledczej po przyjęciu przez nią sprawozdania z jej działalności, a przed rozpatrzeniem sprawozdania przez Sejm

Art. 136h

Piotr Chybalski, Marcin Stębelski · Opinia prawna w sprawie trybu rozpatrywania przez Sejm sprawozdania z działalności komisji śledczej zawierającego informacje objęte tajemnicą ustawowo chronioną

Art. 143

Wojciech Odrowąż-Sypniewski · Informacja na temat podstaw prawnych i historii funkcjonowania Komisji Etyki Poselskiej

Art. 144

Piotr Chybalski · Opinia prawna w sprawie wymogów związanych z klasyfikowaniem informacji uzyskiwanych przez Komisję Etyki Poselskiej w toku rozpatrywania poselskich oświadczeń majątkowych

Art. 145

Piotr Chybalski · Opinia prawna w sprawie wniosku o pociągnięcie posła do odpowiedzialności dyscyplinarnej – problem dyskontynuacji

Art. 147

Andrzej Szmyt · Opinia w sprawie uchwał wydawanych na podstawie „Zasad etyki poselskiej”

Wojciech Odrowąż-Sypniewski · Opinia prawna w sprawie wykładni art. 147 ust. 2 i 4 regulaminu Sejmu (zagadnienie publikacji uchwały dotyczącej naruszenia przez posła „Zasad etyki poselskiej”)

Wojciech Odrowąż-Sypniewski · Opinia prawna w sprawie wykładni art. 147 ust. 4 regulaminu Sejmu (zagadnienie wstrzymania podania treści uchwały dotyczącej naruszenia przez posła „Zasad etyki poselskiej” do wiadomości publicznej)

Art. 148c

Wojciech Odrowąż-Sypniewski · Opinia prawna w sprawie wykładni art. 148c regulaminu Sejmu (zagadnienie tzw. zdań odrębnych do opinii uchwalanych przez Komisję do Spraw Unii Europejskiej)

Wojciech Odrowąż-Sypniewski · Opinia prawna w sprawie form prawnych dokumentowania prac Komisji do Spraw Unii Europejskiej

Wojciech Odrowąż-Sypniewski · Opinia prawna w sprawie wykładni art. 148c regulaminu Sejmu (zagadnienie kształtu legislacyjnego tzw. konkluzji)